TÜRK TİYATROSU TARİHİ

Tanzimat’tan 1923’e kadar
1860: Gedikpaşa Tiyatrosu yapıldı.

1868: Güllü Agop Osmanlı Tiyatrosu adlı bir grup kurmuştur. Tanzimat sanatçılarının eserleri bu grup tarafından sahneye aktarıldı. Türk oyuncular arasında en ünlüsü Ahmet Fehim’dir.
1914: Darülbedayi kuruldu.
1920: İlk Müslüman Türk kadın sanatçı olan Afife Jale Darülbedayi’de sahneye çıktı.
1923 sonrası
1927: Muhsin Ertuğrul Darülbedayi’nin başına geçti. Çağdaş tiyatronun temellerini attı.
1949: Devlet Tiyatroları kuruldu.
Özel tiyatrolar: 1960’lı yıllarda artış gösterdi.
1964: Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu, Keşanlı Ali Destanı’nı sahneledi.
Belli başlı oyun yazarları: Ahmet Kutsi Tecer (Köşebaşı), Aziz Nesin, Haldun Taner, Güngör Dilmen, Orhan Asena, Turan Oflazoğlu, Necati Cumalı, Sermet Çağan, Turgut Özakman, Refik Erduran, Recep Bilginer, Sabahattin Kudret…


HALDUN TANER (1915 – 1986)
Gücünü gözlem, mizah ve yergiden alan Haldun Taner; konuları büyük şehrin tipik ve türedi yaşamlarından gelme hikayeleriyle tanınmıştır.

HİKaye kitapları: Yaşasın Demokrasi, Tuş, Şişhaneye Yağmur Yağıyordu, On İkiye Bir Var…
Oyunları: Dışardakiler, Fazilet Eczanesi, Lütfen Dokunmayın, Günün Adamı, Huzur Çıkmazı, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Eşeğin Gölgesi, Vatan Kurtaran Çoban, Yar Bana Bir Eğlence, Dev Aynası, Aşk u Sevda…

NECATİ CUMALI (1921-2001)

*Şiirlerinde yalınlık ön plandadır.
*Sabahattin Ali etkisinde başladığı hikayelerinde daha sonra kendi kimliğini oluşturmuştur.
*Şiir, hikaye, roman ve oyun türünde eserler vermiştir; kimi zaman deneme türünün örneklerini oluşturmuştur.
Şiirleri: Denizin İlk Yükselişi, Yağmurlu Deniz…
Hikâyeleri: Susuz Yaz (oyunlaştırıldı), …
Roman: Yağmurlar ve Topraklar, Acı Tütün…
Oyun: Boş Beşik, Ezik Otlar, Vur Emri…
ORHAN ASENA (1922 – 2001)
*Türk tiyatrosunun Shakespare’idir.
*Oyunlarında Anadolu insanını büyük bir tarih yelpazesiyle yansıttı.
*Sümerler’den Osmanlı’ya oradan da Cumhuriyet’e kadar birçok dönemi işleyen eserleri vardır.
Oyunları: Hürrem Sultan, Karacaoğlan, Tanrılar ve İnsanlar, Simavnalı Şeyh Bedrettin, Ölümü Yaşamak, Ya Devlet Başa Ya Kuzgun Leşe, Karagöz Emekli Oldu, Yıldız Yargılanması, Korku…
REFİK ERDURAN (1928-)
*Uluslararası Tiyatro Enstitüsü Türkiye Merkezi’nin 1986’dan beri başkanıdır.
*Sivri dilli bir yazar olarak tanındı.
*Oyunları birçok tiyatroda sahnelendi ve ödüller aldı
*Özel yaşamı da çok konuşuldu.

Eserleri:

Domuz, Er Oyunu, Kavşak, Neşe’nin Şarkıları, Sabiha, Yağmur Duası…

İblisler, Azizler, Kadınlar (Anı)

RECEP BİLGİNER (1922-2005)
*Çeşitli gazetelerde çalıştı.
*TDK tiyatro ödülü aldı.
*Oyunları birçok tiyatroda sahnelendi ve ödüller aldı
*Tiyatro Yazarları Derneği başkanlığı yaptı.

Eserleri:

Parkta Bir Sonbahar Günüydü, Utanç Dünyası, Yunus Emre, Zenginler Hükümeti (yazılarından seçmeler), İnsan Bir Düşüncedir, Hapiste Bir Gazeteci, Bir Zamanlar(şiir)…

TURAN OFLAZOĞLU (1932-)

Eserleri:

Deli İbrahim, Kösem Sultan, Cem Sultan, IV. Murat, Sokrates Savunuyor, Genç Osman, Elif Ana, III. Selim, Sinan, Gardiyan…

SABAHATTİN KUDRET AKSAL (1920-1993)

Eserleri:

Kahvede Şenlik Var, Evimin Üstünde Bulut, Şakacı, Bir Odada Üç Ayna, Tersine Dönen Şemsiye, Kral Üşümesi, Bay Hiç, Önemli Adam…