DIL VE ANLATIM

Dini Tasavvufi Halk Edebiyatı hakkında bilgiTasavvuf, Türklerin İslamiyet’i kabulunden sonra Anadolu’da kendini göstermiştir. Tasavvuf düşünürlerine “mutasavvıf” denir. Mutasavvıflara göre, Allah’a bilmeden O’na ulaşılamaz. Dini tasavvufi halk edebiyatı, Allah aşkı, doğruluk, nefse hakim olma, ahlak, toplum gibi konuları işler.Manzum EserlerŞiirsel özelliğe sahip, dini tasavvufi halk edebiyatı ürünleridir.İlahiTürk Halk Edebiyatı’nda din ve tasavvuf konularında, ezgiyle söylenen şiir [...]

Selçuklu’dan Cumhuriyet’e:HALK ŞÂİRLERİNDE TÜRKÇE SEVGİSİ*İsmail GÖRKEM**Kültür, bir milleti diğerlerinden farklı kılan “hayat tezâhürleri” ile, her milletin kendisinehas olan “millî değerleri”dir.(Ergin 1986:31-37) Onu kısaca bir milletin hayat tarzı olaraktanımlayabiliriz. Milletlere ait kültürlerin temel özelliklerinden birisi de “tarihî” ve “sürekli”oluşudur. Bir kültürün sürekliliğini “töre”, tarihîliğini ise o milletin “dil”i temin etmektedir. Töreler, millet fertlerinin “davranış kalıplarının ve [...]

Her bir edebî metin de¤iflik metotlarla ele al›n›p incelenebilir. Her okur veyaincelemeci metne de¤iflik aç›lardan bakabilir…Yunus’un Tarihî Türkiye Türkçesi’nin ilk devresi olan Eski Anadolu Türkçesiile yaz›lm›fl olan bu ilâhîsini, (a) Cümle, (b) Ses, (c) Anlam cihetleriyle ele alarak dilbilimsel yönteme göre incelemesini yapaca¤›z. Ancak, edebiyat incelemesindeteorinin rolünün göz ard› edilemeyecek kadar büyük bir önemi oldu¤undan,14 [...]

GÜNÜMÜZ ADANA ÂŞIKLIK GELENEĞİ ÂŞIKLARINDAN ÂŞIK KEDERİNİN ALEVİ-BEKTAŞİ EDEBİYATINDAKİ YERİ*Prof. Dr. Erman ArtunTürkler İslâmiyet kültür dairesine girdikten sonra yurt değiştirerek Anadolu’ya geldiler. Yeniyurtta kültürün doğası gereği günlük yaşam ve değer yargıları da değişikliğe uğradı (Artun,1996:13).Anadolu’da yaşanan kültür sentezi Türk kültür potasında eriyerek yeni bir alaşım oluşturmuştur. Türkkültür tarihî açısından Anadolu’da dinsel inançlara değişik bakış açıları, [...]

Âşık Halk Edebiyatı, âşıkların ortaya koyduğu eserlerin oluşturduğu, halk edebiyatı içinde yer alan bir kol. Anonim ürünlerin dışında kalan şiirlerin (koşma, destan, semai, kalenderi vb.) oluşturduğu toplam, böyle adlandırılır. Kimi âşıkların başından geçen ve yaygınlaşıp ünlenen hikâyeler de âşık edebiyatı içinde incelenir. Bir tarikata mensup olup o yolda şiir söyleyen tekke şairlerinin eserleri, tekke şiiri [...]

TEKKE EDEBİYATI NAZIM TÜRLERİ Tekke şiirinde görülen ve dinsel içerikli konuları işleyen ilahi, nefes, deme, sathiye … gibi ürünler nazım biçimi değil, birer nazım türüdür. Çünkü bunlar da koşma tipi nazım biçimiyle ve hece ölçüsünün genellikle 7, 8 ve 11′li kalıplanyla söylenir. Söz konusu türlerde dörtlük sayısı genellikle 3-7 dir. İlahi, nefes ve demeler, bestelenerek [...]

ANONİM HALK EDEBİYATI NAZIM (ŞİİR) BİÇİMLERİ TÜRKÜ Daima bir ezgiyle söylenen, düzenleyicisi bilinmeyen ya da unutulmuş olan, değişik konulardan söz eden, genelde hecenin 11’li kalıbıyla oluşturulan şiirlerdir. Türküler besteli şiirlerdir. UYARI: Daima bir ezgi ile söylenen “ninni” ve “ağıt” türleri de türkü kapsamındadır. Yani ninniler ve ağıtlar bağımsız bir nazım biçimi değil, türkü biçiminin türleridir. [...]

ÂŞIK EDEBİYATI NAZIM ŞEKİLLERİKoşmaÂşık Edebiyatı’nın en sevilen ve en yaygın olarak kullanılan şiir biçimidir. Koşmalar genellikle lirik konularda söylenir. Dörder mısralık bölümlerden oluşur. Dörtlük sayısı genelde üç ile beş arasında değişir. Altı dörtlükten oluşan koşmalar da vardır. 11’li hece ölçüsüyle (6+5 ya da 4+4+3 duraklı olarak) yazılır/söylenir. 4+3 ve 4+4 kalıbıyla söylenmiş koşmalar da vardır. [...]

HALK EDEBİYATI HECE ÖLÇÜSÜÂŞIK EDEBİYATIDESTANHİKAYEKAHRAMANLIK ŞİİRLERİKOŞMATÜRKÜTEKERLEMEMANİNİNNİİLAHİSEMAİVARSAĞINEFESŞATHİYEGÜZELLEMEKALENDERİKOÇAKLAMA TANIM # Yazı dili olmayan toplumlarda sözle aktarılan kültür birikimi halk edebiyatını oluşturur. Bütün toplumlar belli dönemlerde bu tür ürünler vermiştir. Halk edebiyatı gelişmiş toplumlarda da yazılı edebiyatla birlikte varlığını sürdürür. Halk edebiyatının başlıca biçimleri halk şarkısı, halk türküsü, halk öyküsü, söylenceler, atasözü, bilmeceler ve büyülerdir. TÜRK HALK EDEBİYATI [...]

TEKKE VE TASAVVUF HALK EDEBİYATI Tasavvuf kelimesi, Arapça “suf” (yün) kelimesinden türemiştir. her türlü zevkin, rahatlığın, insanı Tanrıdan uzaklaştıracağına inananların kaba yün giysiler kullanmaları yüzünden onlara “Sufi” (yüne bürünmüş) denilmiştir. Tarihte tasavvuf, Hicret’in II. yüzyılında başlar. (VIII.yy) Tasavvuf anlayışında amaç, gönlü tüm dünyasal şeylerden (adem) arıtarak, ölmeden önce Tanrı’ya varmaktır. Tasavvuf anlayışına göre, etrafımızda gördüğümüz [...]